Miejsce pochówku, nieoznaczone na planie cmentarza Miłostowo w Poznaniu, położone poza oficjalnymi polami grzebalnymi. Powstało zanim administrowanie cmentarzem przejęła „Universum” Spółdzielnia Pracy (która nekropoliami komunalnymi zarządzała od 1975 r.).

Kwatera o powierzchni ok. 1 ha znajduje się w lesie, pomiędzy polami grzebalnymi o numerach 34, 36 i 47. Teren, na którym znajdują się groby przecinają aleje – dwie z kierunku wsch.-zach., jedna – płn.-płd. (ok. 150 m); obecnie zarośnięte drzewami i krzewami. Widoczne ślady licznych pochówków, ułożonych w rzędach; są to mogiły ziemne porośnięte dziko rosnącą roślinnością. Groby na obrzeżach utrzymane w dobrym stanie; uporządkowane, odwiedzane. Wzdłuż alei prowadzącej do pola nr 36 istnieje pozostałość terenu wydzielonego dla mogił dziecięcych. Na nielicznych zachowanych na całym obszarze płytach nagrobnych można odczytać dane osób tam pochowanych. Daty śmierci wskazują na pochówki z lat 1920.-40.

Źródło mapy: Geoportal – geoportal.gov.pl

Fotografia ze zbiorów autorów strony (październik 2017)

Teren częściowo wykorzystywany jako składowisko odpadów zielonych.Stanowisko administratora: Oficjalnie groby te nie istnieją, ale z uwagi na fakt, że kryją szczątki, są miejscem pochówku i nie mogą być fizycznie zlikwidowane (Kierownik Zespołu ds. Utrzymania Cmentarzy i Ruchu, Universum).

Stan mogił umożliwia odczytanie inskrypcji z ok. 30 nagrobków – zarówno z jedno-, jak i wieloosobowych grobów. Zachowały się kompletne (tj. „stojące”) nagrobki oraz pomniki obalone. Widoczne ślady postępującej dewastacji. Odnaleziono także tabliczki z numerami grobów: 1438 (zlokalizowana niedaleko północnej granicy pola), 3362, 3401, 3402 (dwie ostatnie zlokalizowane przy grobach sąsiadujących ze sobą, blisko południowej granicy pola); pozostałe tabliczki są nieczytelne.

Fotografia ze zbiorów autorów strony (październik 2017)

Nazwiska osób pochowanych na tym polu występują w księgach adresowych, kartotece ewidencji ludności Poznania oraz nekrologach i danych z USC zamieszczanych w lokalnej prasie. Większość tych osób w latach 1920.-40. zamieszkiwała okolice ul. Głównej w Poznaniu. Imion i nazwisk (wraz z datami urodzenia i śmierci, jeśli się zachowały i możliwe było ich odczytanie) nie uwzględnia wyszukiwarka – wykaz GEOPOZ.

Fotografia ze zbiorów autorów strony (październik 2017)

Z relacji potomków jednej z osób pogrzebanych na „zapomnianym polu” wynika, iż zmarły był parafianinem kościoła pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami na Komandorii w Poznaniu, został pochowany na jednym z cmentarzy „na Malcie” na początku lat trzydziestych XX w. Następnie, grób – według relacji rodziny – „zlikwidowali Niemcy”. Został przeniesiony na nowo powstały cm. Miłostowo (wówczas Zentralfriedhof). W późnych latach pięćdziesiątych odbyła się „nieoficjalna” ekshumacja z udziałem pracowników cmentarza – zwłoki przeniesiono do rodzinnego grobowca na innym polu cm. Miłostowo. Zważywszy na wyraźne ślady po przeprowadzonych ekshumacjach (kilka niezasypanych dołów w linii pozostałych grobów ziemnych) – takich przypadków może być więcej, a część obalonych nagrobków została porzucona w tym miejscu, po przeniesieniu zwłok.

Łukasz Jastrząb w swojej książce „Likwidacje cmentarzy rzymskokatolickich w Poznaniu po 1945 roku” podaje informację, iż Zapiski w księgach Cmentarza Komunalnego nr 1 Poznań Miłostowo wskazują, że o ile zamknięcie nastąpiło podczas okupacji, to ekshumację na Miłostowo z „nowego” świętojańskiego i z „nowego” archikatedralnego przeprowadzono w latach 1949-1953, z nasileniem na rok 1951. Zmarli z tych cmentarzy zostali ponownie ekshumowani na Miłostowie w kwietniu 1977 r. i poprzenoszeni do nowej kwatery w ramach tej samej nekropolii, choć zdarzały się już wcześniej pojedyncze przypadki przenosin. Dalej w jednym z przypisów do powyższego fragmentu: W księdze cmentarnej są zapisy – „ekshumowany/-a z kwatery ekshumowanych z Malty. Właśnie z tej operacji zachowała się ewidencja osób, będąca jedynym śladem po zmarłych pochowanych na cmentarzach przy ul. Krańcowej. Autor opracował tabelem.in. spisy osób ekshumowanych z cmentarza par. pw. św. Rocha przy ul. Wiatracznej oraz „starych” i „nowych” cmentarzy archikatedralnych i świętojańskich (warto zauważyć, iż na cmentarz przy ul. Wiatracznej przenoszono groby ze „starych” cmentarzy: archikatedralnego i świętojańskiego, które następnie powtórnie przeniesiono na cm. Miłostowo, głównie na pole nr 35). W zamieszczonych spisach można odnaleźć nazwiska tożsame z nazwiskami pochowanych na „zapomnianym polu”; osoby z list Łukasza Jastrząba również – według ksiąg adresowych – zamieszkiwały rejon ul. Głównej (rodziny?).

Fotografia ze zbiorów autorów strony (październik 2017)

Podsumowując dotychczasowe ustaleniawiększość osób pogrzebanych na „zapomnianym polu” cmentarza Miłostowo zamieszkiwało okolice Głównej oraz przynależało do par. św. Jana Jerozolimskiego na Komandorii. Imiona, nazwiska oraz daty narodzin i śmierci osób pochowanych na „zapominanym polu” nie występują w wyszukiwarkach internetowych GEOPOZu, Universum, a także nie są uwzględnione w opracowaniu Łukasza Jastrząba.

Pozwala to przypuszczać, iż ten fragment obecnego cmentarza Miłostowo jest – analogicznie do „kwatery żegrzskiej” – zapomnianą „kwaterą świętojańską”, lub inaczej mówiąc pierwotną „kwaterą ekshumowanych z Malty”, powstałą po likwidacji i przeniesieniu zwłok z tzw. „nowych” cmentarzy – świętojańskiego oraz archikatedralnego, położonych przed II wojną światową przy ulicach Krańcowej i Wileńskiej. Z nieustalonych przyczyn na pierwotnej „kwaterze ekshumowanych z Malty” pozostawiono liczne mogiły, obecnie przez administratora cmentarza Miłostowo „zapomniane”.

NazwiskoImięData urodzeniaData śmierciUwagi
***czykStanisław19.3.191804.10.1938
***rzewska
AdamczewskaHelenaz d Müller, żyła 37 lat
Antkowiakgrób rodzinny
CieślińskaMarianna11.08.18671940wspólny grób (Jan Cieśliński), z d. Kuchniczak
CieślińskiJan16.10.18631924wspólny grób (Marianna Cieślińska)
CzarneckaH
CzarneckiM
DrzewieckaKatarzynawspólny grób (Ignacy Drzewiecki), bez dat
z d. Nowakowska
DrzewieckiJakób18671929
DrzewieckiIgnacywspólny grób Katarzyna Drzewiecka), bez dat
Duszczakówna

Wanda18.1.191309.09.1929
GąsiorowskiWalenty 27.01.186023.08.1936
HopplowaPetronela31.05.189612.02.1929z Grzybków
IssmerowaCecylia16.11.187421.07.193(8?)z d. Tarka
JabłeckiLudwik04.08.188027.09.1935
KędzioraAntoni14.11.191403.02.1965
KlojMikołaj06.09.184303.06.1936
KonatowskaMaria18551938
KujawaWalentywspólny grób (Jan Nawrocki), bez dat
LatosiSzczepanPrzeżył lat 60
Ludwiczakgrób rodzinny
MarcinkowskiSzczepan15.12.185623.06.1922
Matecka3.12.1938
NawrockiJanwspólny grób (Walenty Kujawa), bez dat
Owczarzak

Helena18871940z d. Stelmaszyk, wspólny grób (Maryjanna Stelmaszyk)
PanowiczMagdalena10.05.189507.03.1935z Zawodnych
PietruszyńskaMałgorzata03.08.190508.08.1924Nekrolog: "Kurjer Poznański", 10.08.1924, nr 184, R. XIX, s. 10.
Podziękowanie: "Kurjer Poznański", 15.08.1924, nr 188, R. XIX, s. 10.
PietrowskiL
Raszyk (?)Jan
Skóra
Szczepan23.08.1931żył lat 68
StachowiakWawrzyn17.07.187416.01.1941
StefaniakCecylia20.11.190517.10.1933z d. G*z*
StelmaszykMaryjanna18681937wspólny grób (Helena Owczarzak)
StrojnaStanisława16.04.187504.10.1937
SuterskaBronisława19221929
SzudzińskaZofia06.02.191128.11.938
SzymańskaRegina13.07.192906.12.1939
WawrzyniakFranciszek15.07.188515.08.1926
WiniarzJan04.05.188619.02.1939

PORÓWNAJ:

  • Matyaszczyk D., Mieszkańcy wsi Główna w XIX i w pierwszej połowie XX wieku, [w:] „Kronika Miasta Poznania”, 2002 nr 2, Zawady i Główna, s. 94-128;

    – analiza „spisu adresowego mieszkańców ul. Głównej z 1925 r.”

  • Jastrząb Ł., Likwidacje cmentarzy rzymskokatolickich w Poznaniu po roku 1945, Poznań 2012;

    – fragment dotyczący cmentarzy świętojańskiego i archikatedralnego na s. 16-21;

    – Tabela 2. Spis osób pochowanych na „nowych” cmentarzach Parafii Archikatedralnej (archikatedralny) i parafii pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami (świętojański) przy ul. Krańcowej/Wileńskiej na s. 65-75.